Landschapsarchitect, Stedenbouwkundige en Planoloog

Bij een positie als Ontwerper of Adviseur in de Openbare Ruimte kan aan een drietal functies worden gedacht: Landschapsarchitect, Stedenbouwkundige en Planoloog.

Alledrie de functies zijn gericht op de kwaliteit van onze woon-, werk- en leefomgeving. Deze omgeving wordt mede bepaald door de inrichting van de binnenstedelijke (openbare) ruimte en de landschappelijke inrichting van het buitengebied.

De ‘ruimtelijke ontwerpers en adviseurs’ hebben een achtergrond in landschapsarchitectuur, stedenbouw of planologie. Alle werkzaamheden hebben te maken met de inrichting van multifunctionele binnenstedelijke ruimten, zoals pleinen en centrumgebieden, het opstellen van landschappelijke masterplannen, het ontwerpen van het buitengebied en het maken van landschappelijke inpassingsplannen. Tevens valt het opstellen van beplantingsplannen en groenbeheerplannen voor grote gebiedsontwikkelingen en het borgen van de landschappelijke en ecologische raakvlakken op dergelijke projecten onder de werkzaamheden.

Taken Ontwerper / Adviseur in de (openbare) ruimte

Taken die je als Ontwerper / Adviseur in de (openbare) ruimte in de functie van Landschapsarchitect Stedenbouwkundige Planoloog tegen kun komen zijn:

  • Begeleiden van het proces en bewaken van kwaliteit en esthetische uitgangspunten.
  • Het ontwikkelen van een visie op een gebied en projecten die van waarde zijn op stedelijk of landschappelijk niveau. 
  • Het betrokken zijn bij het gebied en bij alles wat er speelt in de buitenruimte.
  • Het maken van visies en masterplannen.
  • Het opstellen van programma’s van eisen voor inrichtingsplannen.
  • Het maken van Toolkits en Handboeken.
  • Het samenwerken met andere landschapsarchitecten, stedenbouwkundige, planologen.
  • Het integraal samenwerken met andere disciplines binnen en buiten het fysieke domein;
  • Het onderhouden van contacten met bewoners en ondernemers en mogelijk het creëren van participatie bijeenkomsten.
  • Het uitvoeren van locatie- massa- en stedenbouwkundige studies.
  • Het uitvoeren van materiaalstudies.
  • Het maken en- of uitwerken van (schets)ontwerpen en presentatietekenwerk (2D-3D)
  • Deelname aan prijsvragen
  • Het deels uitwerken van SO t/m DO in bijvoorbeeld Autocad of Microstation.

Wat is een Landschapsarchitect?

De Landschapsarchitect is betrokken bij de ontwikkeling van een landschap. Denk hierbij aan woonwijken, wegen, polders, parken; alles dat met de niet-bebouwde ruimtelijke omgeving te maken heeft. Om jezelf een Landschapsarchitect te kunnen noemen, moet je ingeschreven staan bij het Architectenregister. De Landschapsarchitect kan de rol spelen van adviseur, planner, onderzoeker, of beleidsmedewerker.

De Landschapsarchitect brengt veel tijd door achter de tekentafel en in het veld. Het is belangrijk de interactie tussen ontwerp en maakbare ruimte goed in de gaten te houden. Alleen met een goede correspondentie tussen visie en werkelijkheid kan de Landschapsarchitect zijn concept werkelijkheid zien worden. Door de omstandigheden van een gebied te doorgronden, op zowel natuurlijk als menselijk niveau, is het mogelijk om een goede indeling van het gebied te maken.

De Landschapsarchitect werkt multidisciplinair en moet verschillende kennis bezitten, zowel op het gebied van ecologie en milieu, als stedenbouwkunde. 

Waar werkt een Landschapsarchitect?

De Landschapsarchitect werkt meestal bij gemeente, provincie of het Rijk, maar kan uiteraard prima bij een architecten- ontwerp- of ingenieursbureau uit de voeten. Daarnaast is een organisatie als Staatsbosbeheer ook een vrij natuurlijke habitat voor een landschapsarchitect. Voor elke functie geldt dat de landschapsarchitect een goede aanvullende factor vormt voor het werk van de architect, stedenbouwkundige en planoloog.

Wat is een Stedenbouwkundige?

Een stedenbouwkundige is een expert op het gebied van de inrichting van stedelijke gebieden.
De stedenbouwkundige doet onderzoek naar wenselijke en mogelijke ontwikkelingen voor bestaande en nieuw in te richten gebieden inclusief de openbare ruimte. 

Het vakgebied stedenbouwkunde beweegt zich op het grensvlak van planologie (ruimtelijke indeling) en architectuur (het ontwerpen van de gebouwde omgeving). Men maakt daarbij gebruik van rapporten en haalbaarheidsstudies, technische middelen, schetsvoorstellen, etc. De voorstellen worden veelal in conceptvorm gepresenteerd en men heeft veelvuldig overleg met betrokken werkgroepen en opdrachtgevers, waaronder gemeenten, particuliere instellingen en andere belanghebbenden.

Waar werkt een Stedenbouwkundige?

De Stedenbouwkundige is werkzaam bij of voor organisaties die zich hebben toegespitst op het ontwerpen van onze gebouwde omgeving in de breedste zin van het woord. Dit kan dus variëren van kleinschalige woningbouwprojecten (bijvoorbeeld CPO projecten) tot grootschalige Stedenbouwkundige plannen / Gebiedsontwikkelingen en alles wat zich hiertussen bevindt. 

In ViS-termen kan dat zijn bij opdrachtgevers zoals Architectenbureau’s, Stedenbouwkundige, Landschaps- en Openbare Ruimte Ontwerp bureau’s, de Gemeente, Provincie of het Rijk. 

Wat is een Planoloog?

Een planoloog is een specialist, die zich gespecialiseerd heeft in de ruimtelijke ordening. Ruimtelijke ordening heeft betrekking op alle openbare ruimtes, zoals wij die allemaal kennen en dagelijks gebruiken. De planoloog is iemand die plannen ontwikkelt voor het beheer en de verbetering van de bebouwde omgeving. De discipline van de planologie maakt onderdeel uit van het vakgebied van de ruimtelijke ordening. Planologie kan worden gedefinieerd als: de wetenschappelijke discipline die de theorieën, technieken, methoden en reflectie vormt van de ruimtelijke planning.

Aangezien een planoloog een toch meer wetenschappelijke benadering heeft van de Ruimtelijk Ordening hebben we onderstaand een overzicht geplaatst met veelvoorkomende taken van de planoloog:

  • Begeleiden van de opmaak van ruimtelijke structuur- en uitvoeringsplannen en/of stedenbouwkundige verordeningen;
  • Opstellen van goedkeurings- en adviesbesluiten;
  • Verrichten van plantoetsing op basis van het bestaande beleid;
  • Opstarten van en/of meewerken aan initiatieven op het gebied van ruimtelijk ordening;
  • Onderzoeken van functionaliteit van ruimtelijke projecten op het gebied van onder meer werken, wonen, recreatie en verkeer;
  • Afhandelen van informatie- en principeverzoeken;
  • Verstrekken van advies op het gebied van vergunningen;
  • Behandelen van klachten en bezwaren;
  • Voorbereiden en opstellen van bestemmingsplannen;
  • Organiseren en bijwonen van overleggen met projectmanagers, beleidsmedewerkers en andere betrokkenen.

Waar werkt een Planoloog

Planologen zijn veelal werkzaam voor gemeenten, de provincie of het Rijk, onderzoeks- en adviesbureaus, woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars. Aangezien de planoloog de ruimtelijke inrichting op een wetenschappelijke manier benadert, is deze ook voor de meer commercieel ingestelde organisaties als bijvoorbeeld een ontwikkelaar erg interessant. 

Functie-eisen van de Stedenbouwkundige, Landschapsarchitect en Planoloog?

Aangezien de rollen erg breed zijn en misschien ook wel redelijk wat overlap kunnen hebben, is dit bij de functie-eisen ook het geval. Voor een Landschapsarchitect is een WO-opleiding in de richting van Landschapsarchitectuur noodzakelijk, terwijl voor een Landschapsontwerper een HBO-studie volstaat. Ditzelfde geld voor Stedenbouwkundige en Planologen, deze kunnen een studie op HBO-niveau gevolgd hebben (stedenbouwkundig ontwerper) of bijvoorbeeld de WO-studies  Stedenbouw of Sociale Geografie en Planologie. Over het algemeen moeten ‘ontwerpers’ minimaal over een WO-werk- en denkniveau beschikken met een afgeronde vakgerichte HBO-opleiding en Architecten worden geacht een afgeronde WO studie te hebben gevolgd aan bijvoorbeeld een Technische Universiteit of een Academie van Bouwkunst of de WUR.

Daarnaast is het van belang dat de ontwerper zijn werkzaamheden verricht met inachtname van: 

  • Een heldere en klantgerichte architectonische visie.
  • Actuele kennis en affiniteit met diverse milieuvraagstukken (o.a. de waterhuishouding) en duurzaamheid.
  • Actuele kennis op het gebied van regelgeving, techniek, en materiaalgebruik.
  • Jouw interesse in architectuur en vormgeving in de breedste zin van het woord.

Uiteraard is het binnen het vakgebied erg belangrijk om ook met de verschillende programmatuur goed overweg te kunnen. Hierbij kan gedacht worden aan:

  • Autocad  en- of Archicad, Microstation, Arkey (2D en mogelijk 3D)
  • Sketchup, 3D studio, Artlantis of andere 3D visualisatie software
  • Vectorworks
  • Ms Office
  • Photoshop, Illustrator of andere bewerkings software
  • Indesign 

Competenties

Een ‘Ontwerper / Adviseur in de Openbare Ruimte’ beschikt over de volgende competenties:

  • Goede schriftelijke (zowel in tekst als in schets/ tekening) en mondelinge uitdrukkingsvaardigheden 
  • Inlevingsvermogen 
  • Samenwerken 
  • Overtuigingskracht 
  • Initiatief 
  • Klantgerichtheid 
  • Organisatievermogen
  • Besluitvaardigheid
  • Resultaatgerichtheid
  • Creativiteit
  • Vakkundigheid

Bovendien kan de ontwerper / adviseur overweg met sterk wisselende werkzaamheden en is hij in staat om prioriteiten te stellen. Een gezonde dosis eigenwijsheid en misschien zelfs een visionaire zienswijze is de ontwerper gewoonlijk ook niet vreemd.